تبلیغات
الکترونیک - نقش امیر کبیر و اقدامات او در ایران
سه شنبه 24 فروردین 1389

نقش امیر کبیر و اقدامات او در ایران

   نوشته شده توسط: مهدی جانی اسرمی    

نقش امیر کبیر و اقدامات او در ایران

 

گزارشی از زندگی و اقدامات امیرکبیر

میرزا محمدتقی‌ خان امیرکبیر فرزند کربلایی قربان بیگ فراهانی در سال 1222 ق در هزاوه فراهان از توابع اراک (سلطان آباد پیشین) متولد شد. کربلایی قربان پدر امیرکبیر در دستگاه میرزا عیسی (میرزا بزرگ) پدر میرزا ابوالقاسم قائم‌‌مقام سمت آشپزی داشت. مادر امیرکبیر فاطمه‌ سلطان دختر استاد شاه محمد‌ بنا از اهالی فراهان بود.

میرزا محمدتقی خان به خاطر هوش و استعداد کم‌نظیرش از همان دوران نوجوانی مورد توجه میرزابزرگ و سپس قائم‌مقام فراهانی قرار گرفت و به ترتیب به سمت منشی‌گری آن دو دست یافت و به سرعت مورد توجه قائم‌مقام و عباس میرزا نایب‌السلطنه قرار گرفت. اولین تجربه سیاسی میرزامحمدتقی خان همراهی خسرومیرزا فرزند نایب‌السلطنه و هیئت همراه او در سفرش به روسیه تزاری بود. این سفر به‌دنبال قتل گریبایدوف وزیر مختار روسیه در تهران و در شوال 1244 و به منظور عذرخواهی از واقعه قتل گریبایدوف صورت گرفت. میرزاتقی خان طی سالهای آتی بیش‌از‌پیش در انجام امور دیوانی و غیره لیاقت و شایستگی نشان داد و در اواخر دوران سلطنت فتحعلی‌شاه در دستگاه محمدخان زنگنه امیرنظام و پیشکار آذربایجان وارد خدمت شد. چند سال بعد و در 1253 ق میرزا محمدتقی وزیر نظام آذربایجان گردید. میرزا محمدتقی که اینک به امیرنظام ملقب شده بود در 16 شوال 1253 به همراه ناصرالدین میرزا ولیعهد عازم روسیه شد و در ارمنستان (ایروان) با نیکلای اول تزار روسیه ملاقات کرد. از مهمترین مأموریتهای سیاسی امیرنظام در دوران سلطنت محمد شاه ریاست نمایندگی دولت ایران در کمیسیون صلح ارزنة‌الروم بود که به عنوان «وکیل تام الاختیار» ایران در ماه صفر 1259 آغاز شد و به‌رغم تمام مشکلاتی که بروز کرد پس‌ از چهار سال که از اقامت امیرکبیر در عثمانی سپری می‌شد قرارداد صلح مطلوبی با عثمانی به امضا رسید. پس از عقد قرارداد صلح در 16 جمادی الثانی 1263 امیرنظام سخت مورد تشویق و تفقد محمدشاه قرار گرفت. امیرنظام که از سالها قبل با ناصرالدین میرزا الفت و نزدیکی پیدا کرده بود پس از فوت محمدشاه مقتدرانه مقدمات و اسباب بر تخت نشستن ناصرالدین شاه را فراهم آورد و در 14 شوال 1264 سلطنت ناصرالدین شاه را اعلام کرد. امیرنظام که با آغاز سلطنت ناصرالدین شاه منصب صدراعظمی یافته بود در 22 ذی قعده 1264 علاوه بر لقب امیرنظامی به القاب امیرکبیر اتابک اعظم نیز مفتخر شد. امیرکبیر مدت کوتاهی پس از صدارت اصلاحات سیاسی، امنیتی، مالی، اقتصادی و فرهنگی‌اش را آغاز کرد و در این میان ایجاد امنیت و پایان دادن به شورشها و یاغی گریها و نیز اصلاحات مالی و جلوگیری از اجحافات پیدا و پنهان صاحبان قدرت و نفوذ را در اولویت برنامه های خود قرار داد و مدت کوتاهی پس از صدارت نشان داد که قصد دارد از نفوذ و دخالت بیگانگان (روس و انگلیس) در امور مختلف کشور بکاهد. از جمله اقدامات مهم امیرکبیر پایان دادن و سرکوب شورش محمدحسنخان سالار فرزند اللهیارخان آصف الدوله در خراسان (در نوروز 1266 ق) بود. در همان حال امیرکبیر ضمن نظم بخشیدن بر امور دستگاه سلطنت و حکومت و کنترلی که بر اعمال و رفتار دیوانیان، شاهزادگان، خاندان سلطنت، رجال و صاحبان قدرت و غیره اعمال می‌کرد اصلاحات گسترده ای در امور اداری کشور به عمل آورد و با ریشه‌کن کردن بسیاری از مفاسد اداری و مالی در اداره امور کشور نظمی نو پدید آورد؛ بگذریم از این که اقدامات اصلاحی امیرکبیر برخی از مهمترین دیوانیان و صاحبان نفوذ و قدرت را با او دشمن کرد. از دیگر اصلاحات امیرکبیر بازسازی ارتش و قشون و پایه‌گذاری نظمی نو در نیروی نظامی کشور بود. آگاهان و ناظران امور در همان روزگار از سازمان نظامی جدیدی که امیرکبیر پایه گذاری کرد سخت تمجید و تحسین می‌کنند. از دیگر اقدامات امیرکبیر ایجاد چاپارخانه، تذکره خانه (اداره گذرنامه)، بنای بازار و تیمچه و سرای امیر در تهران، تأسیس سازمان اطلاعاتی  جاسوسی و خبررسانی و خفیه‌نویسی بود که در دوران صدارت او بسیار کارآمد عمل می‌کرد. امیر کبیر همچنین تلاشهای بسیاری برای اصلاحات قضایی و به تبع آن از میان برداشتن رسم بست‌نشینی انجام داد که در موارد بسیار روندی انحراف‌‌آمیز یافته بود. از مهمترین اقدامات امیرکبیر تأسیس دارالفنون بود که پس از تلاشهای بسیار در 5 ربیع‌الاول 1268و فقط 13 روز قبل از قتل امیرکبیر افتتاح شد. امیرکبیر در همان دوران کوتاه صدارت (1264 1268 ق) گامهای استواری برای توسعه اقتصادی و صنعتی کشور و نیز رشد اقتصاد تجاری کشور برداشت و برای مثبت شدن تراز بازرگانی خارجی ایران تلاشهای فراوانی انجام داد. انتشار روزنامه وقایع‌اتفاقیه، تلاش برای ترجمه و انتشار کتب از دیگر اقدامات امیرکبیر بود. امیرکبیر که خود فردی مذهبی بود در ارتقاء شأن و منزلت علما و روحانیون کوشید. به‌ویژه نقش برجسته امیرکبیر در سرکوب شورش باب و از میان برداشتن فتنه ‌بابیه که با محاکمه و اعدام سید علی‌محمد باب به‌پایان رسید، روابط امیرکبیر و علمای دینی را بیش‌از‌پیش تحکیم بخشید. وطن‌دوستی و مخالفت شدید امیرکبیر با نفوذ کشورهای خارجی در ایران، تلاش برای برقراری عدالت و امنیت، جلوگیری از شکنجه و آزار متهمان و مجرمان، جلوگیری از پناهندگی جنایتکاران و مجرمین سیاسی و غیره در سفارتخانه‌های خارجی و تلاش برای قطع ارتباط جاسوسی  اطلاعاتی اتباع داخلی برای نمایندگان خارجی از دیگر اقدامات اصلاحگرانه امیرکبیر در طول دوران کوتاه (چهار ساله) صدارت بود.

امیرکبیر که از همان آغاز صدارت سخت مورد حمایت و اعتماد ناصرالدین شاه قرار گرفته بود در روز جمعه 22 ربیع‌الاول 1265 با ملکزاده خانم عزت‌الدوله خواهر تنی شاه ازدواج کرد.

تلاشهای اصلاحگرانه امیرکبیر مدتی طولانی تداوم نیافت و در حالی که سیاست خارجی مستقل امیرکبیر و تلاشهای جدی او برای قطع نفوذ و دخالت روس و انگلیس می‌رفت تا طلیعه آغاز عصر نوینی در کشور شود توطئه‌های نمایندگان سیاسی این دو کشور و همگامی بدخواهان پیدا و پنهان داخلی امیرکبیر با سیاست بیگانگان به‌تدریج موجبات رنجش و سپس نومیدی و خشم ناصرالدین شاه را از او فراهم آورده از صدارت اعظمی و دیگر مشاغل اداری و نظامی‌اش معزول کرده و به شهر کاشان تبعید کرد. بدین ترتیب با دسیسه بیگانگان و همدستی و خیانت گروهی از عوامل اثرگذار داخلی ناصرالدین شاه حاجی علی مراغه ای (حاجب الدوله) را مأمور قتل امیرکبیر کرد.

امیرکبیر در محرم 1268 از مقام صدارت عظمی عزل شد و در شب شنبه 18 ربیع‌الاول 1268 توسط حاجب‌الدوله در حمام فین کاشان به قتل رسید.

مهم‌ترین اقدامات امیرکبیر

تأسیس مدرسه دارالفنون:

 مدرسه دارالفنون در زمان صدارت امیرکبیر، در هفت شعبه تأسیس شد و اولین مدرسه جدید ایران بود.

شاهزاده‌های قاجار نخستین دانشجویان دارالفنون بودند. در دارالفنون اصول علمی جدید و دانش‌های مهندسی، پزشکی و فنون به جوانان آموزش داده می‌شد و بسیاری از معلم‌هاب آن از اروپا و به ویژه از کشورهایی چون اتریش، اسپانیا، ایتالیا و فرانسه به کار گرفته شده بودند. پس از برکناری امیرکبیر، با وجود مخالفت‌های میرزا آقاخان نوری، مدرسه کار خود را ادامه داد.

انتشار روزنامه وقایع اتفاقیه:

 اولین شماره روزنامه وقایع اتفاقیه در سال سوم سلطنت ناصرالدین‌شاه قاجار در ۱۸ بهمن ۱۲۲۹ خورشیدی (برابر با ۷ فوریه ۱۸۵۱ میلادی) و به کوشش امیرکبیر منتشر شد. به دستور امیرکبیر اشتراک این روزنامه برای هر یک از افرادی که از دستگاه دولتی بیش از ۲۰۰ تومان حقوق می‌گرفتند اجباری بود. در این روزنامه، اخبار داخلی شامل خبرهای مربوط به دربار، عزل و نصب‌ها، اعطای مقام‌ها، نشان‌ها و امتیازات چاپ می‌شد. در برخی شماره‌ها نیز اخبار رویدادهای شهرهای ایران به چاپ می‌رسید. در بخش اخبار خارجی، اخبار مربوط به کشورهای اروپایی به چاپ می‌رسید. همچنین این روزنامه دارای صفحه حوادث نیز بود.

رسیدگی به وضع مالیه:

امیرکبیر در دوران صدراعظمی خود با رشوه خواری به مبارزه خاست. او دستور داد دریافتی‌های بی‌حساب و قطع مواجب بی‌جهتی که از دستگاه‌های دولتی می‌گرفتند؛ قطع شود. وی حقوق شاه را کاهش داد و ماهانه به دوهزار تومان رسانید و قرار گذاشت که هر ماه به او کارسازی کنند. وی مواجب بی‌حسابی که حاج میرزا آقاسی برقرار کرده بود، قطع کرد. وی سروسامانی به قوانین مالیاتی داد و صورت عواید و مخارج آن را تعدیل کرد. تیولدارانی که حق دیوان را نمی‌دادند، امیر تیول آن‌ها را ضبط کرد.

او همچنین برای ماموران دولتی حقوق ثابت تعیین کرد.

اصلاحات اجتماعی:

 امیرکبیر، دستور داد که رسم قمه‌کشی و لوطی‌بازی از شهرها و راه‌ها برداشته شود. وی حمل اسلحه سرد و گرم را ممنوع کرد. وی قاعده بست‌نشینی را لغو کرد. این کار امیرکبیر، مخالفت بسیاری از روحانیون را برانگیخت.

سر و سامان دادن به ارتش:

 امیرکبیر، مشق و دروس ارتشیان و تسلیحات آن‌ها و برکشیدن صاحب‌منصبان بی‌طرف و نهادن شغل و سمت در مقابل افراد و حذف مشاغل بی‌فایده در نظام سازمانی را پایه‌گذاری کرد. رسم بخشیدن مناصب بی‌شغل را برانداخت و معیار ترفیع صاحب‌منصبان، شایستگی ایشان گشت. مهمات‌سازی در زمان او رشد کرد و توپ‌ریزی و باروت‌سازی تبریز دوباره رونق گرفت. وضع لباس ارتش مرتب و منظم شد. به دستور وی لباس سربازان از پارچه ایرانی بود.

اصلاح سیاست خارجی:

 امیرکبیر، دستگاه وزارت امور خارجه را توسعه داد. تأسیس سفارت‌خانه‌های دائمی در لندن و سن‌پترزبورگ، ایجاد کنسولگری در بمبئی، عثمانی و قفقاز؛ تربیت کادر برای وزارت امور خارجه و تنظیم دفتر اسناد سیاسی از کارهای اوست.

اصلاحات مذهبی: امیرکبیر، در پی منع قمه‌زنی و اصلاح امور روضه‌خوانی برآمد. وی نسبت به علمای مذهبی با احترام خاصی برخورد می‌کرد، با این حال میرزا ابوالقاسم امام جمعه تهران، از جمله روحانیونی بود که به شدت به مخالفت با امیرکبیر برخاست و بسیاری از روحانیون دیگر نیز به همراهی با او برخاستند.

حذف القاب و عناوین:

امیرکبیر، القاب و عناوین فرمایشی را موجب زیان‌های اجتماعی می‌دانست و در نامیدن دیگران به گفتن واژه «جناب» اکتفا می‌کرد، حتی نسبت به مقام صدارت.

فرمان قتل سیدعلی محمد باب:

امیرکبیر، دستور داد که باب که در قلعه چهریق آذربایجان زندانی بود؛ در تبریز تیرباران شد.

فرمان قتل سالار پسر آصف‌الدوله:

سالار والی خراسان که طرفدار تجزیه‌طلبی و جدایی خاک خراسان از ایران بود، در زمان ناصرالدین‌شاه شورش کرد. امیرکبیر، سپاهیانی را به خراسان فرستاد. سرانجام، امیر دستور داد که سالار و همراهانش کشته شوند.

Buy generic cialis
جمعه 16 آذر 1397 08:53 ق.ظ

Appreciate it. Plenty of forum posts.

200 cialis coupon viagra or cialis cialis generic usa cialis online tadalafil 5mg cialis prezzo al pubblico female cialis no prescription cialis 05 no prescription cialis cheap acheter cialis meilleur pri
Buy generic cialis
پنجشنبه 15 آذر 1397 01:45 ب.ظ

Nicely voiced of course. !
cialis en mexico precio buy cialis online cialis tablets australia we recommend cheapest cialis sublingual cialis online achat cialis en europe female cialis no prescription wow look it cialis mexico cialis preise schweiz we recommend cialis best buy
Cialis canada
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:40 ب.ظ

You revealed it terrifically.
cialis side effects dangers enter site very cheap cialis cialis baratos compran uk cialis from canada calis cialis therapie cialis online preis cialis 20mg schweiz cialis tadalafil viagra vs cialis
buy cialis online safely
چهارشنبه 14 آذر 1397 04:42 ق.ظ

Really loads of very good facts!
price cialis best cialis 20 mg effectiveness cialis coupons printable brand cialis nl cialis 50 mg soft tab venta cialis en espaa pastillas cialis y alcoho side effects for cialis when can i take another cialis cialis prezzo in linea basso
buy cialis with no prescription
سه شنبه 13 آذر 1397 05:32 ب.ظ

Really many of amazing tips.
cialis for sale south africa prescription doctor cialis effetti del cialis buying cialis overnight cialis cost how much does a cialis cost safe dosage for cialis prix de cialis price cialis wal mart pharmacy cialis 30 day trial coupon
Buy generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 06:16 ق.ظ

Whoa tons of valuable material.
prices on cialis 10 mg cialis 30 day trial coupon cialis rckenschmerzen cialis billig try it no rx cialis rezeptfrei cialis apotheke cialis generic buy cialis achat cialis en europe how does cialis work
buy cialis online without a prescription
دوشنبه 12 آذر 1397 06:14 ب.ظ

Kudos. I like this!
cialis en mexico precio tadalafil 20mg cialis australia org buying cialis on internet canadian drugs generic cialis tadalafil generic cialis 30 day trial coupon generic cialis cialis 10mg prix pharmaci prix de cialis
buy cials online
دوشنبه 12 آذر 1397 05:57 ق.ظ

You made the point.
we choice free trial of cialis cialis official site cialis super kamagra warnings for cialis cipla cialis online prescription doctor cialis cialis arginine interactio cialis 5 mg buy viagra vs cialis vs levitra generic cialis pill online
buy cialis online no prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 05:44 ب.ظ

Thanks. An abundance of postings.

side effects of cialis cilas bulk cialis click here take cialis cialis 20 mg best price only now cialis 20 mg click here cialis daily uk ou acheter du cialis pas cher tadalafil 10 mg purchasing cialis on the internet
Buy cialis online
یکشنبه 11 آذر 1397 05:31 ق.ظ

Excellent postings. With thanks!
cialis 20 mg buying cialis overnight click here cialis daily uk dose size of cialis order cialis from india miglior cialis generico no prescription cialis cheap cialis 30 day trial coupon compare prices cialis uk prescription doctor cialis
Online cialis
شنبه 10 آذر 1397 06:11 ب.ظ

Nicely put, Appreciate it!
cialis lowest price cialis lowest price cialis dosage how much does a cialis cost where to buy cialis in ontario brand cialis nl viagra cialis levitra buy cheap cialis in uk cialis kaufen wo cialis prezzo al pubblico
Cialis canada
شنبه 10 آذر 1397 05:08 ق.ظ

Very well voiced without a doubt! !
viagra cialis levitra viagra cialis levitra cialis generico milano brand cialis nl cialis cipla best buy cialis bula cialis official site tadalafil generic are there generic cialis recommended site cialis kanada
buy cialis us pharmacy
جمعه 9 آذر 1397 05:51 ب.ظ

Wonderful information. Many thanks!
cialis 5 mg effetti collateral comprar cialis navarr prix cialis once a da achat cialis en itali tadalafil generic acheter cialis kamagra comprar cialis navarr deutschland cialis online cialis dose 30mg cialis for sale
Cialis prices
جمعه 9 آذر 1397 06:06 ق.ظ

Kudos. Useful information!
wow cialis tadalafil 100mg dose size of cialis cialis prices in england interactions for cialis cialis canada on line cialis rckenschmerzen cialis pills cialis canada on line only now cialis 20 mg cialis sicuro in linea
buy cialis without a doctor's prescription
پنجشنبه 8 آذر 1397 06:48 ب.ظ

Well voiced truly! !
we like it cialis price cialis generico lilly wow look it cialis mexico buy cialis online legal cialis price thailand cialis professional from usa cialis coupons prices for cialis 50mg cialis herbs we use it 50 mg cialis dose
Online cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:00 ق.ظ

Wow many of very good data.
cialis 20 mg best price cialis online deutschland cialis e hiv cialis uk cialis for sale south africa legalidad de comprar cialis buy cialis cheap 10 mg achat cialis en europe generic for cialis cialis kamagra levitra
Generic cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:03 ب.ظ

Thank you! I enjoy this!
generic cialis 20mg tablets cialis cuantos mg hay cialis generico acheter cialis meilleur pri cialis 20mg prix en pharmacie recommended site cialis kanada cialis 20mg prix en pharmacie generico cialis mexico cialis online deutschland cialis generico in farmacia
Buy generic cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:25 ق.ظ

Thanks. Valuable information.
acheter cialis meilleur pri we choice free trial of cialis viagra vs cialis vs levitra generic cialis in vietnam we use it 50 mg cialis dose cialis arginine interactio achat cialis en suisse safe site to buy cialis online cialis daily new zealand comprar cialis navarr
buy cialis
چهارشنبه 11 مهر 1397 12:01 ق.ظ

Cheers! Ample facts!

cialis italia gratis cialis bula cialis pills boards when can i take another cialis cialis 10 doctissimo cialis dosage cialis prezzo in linea basso cialis et insomni cialis super acti the best choice cialis woman
Cialis prices
یکشنبه 8 مهر 1397 11:56 ب.ظ

Well spoken without a doubt! .
buy cialis online legal only now cialis for sale in us we recommend cialis info canada discount drugs cialis when can i take another cialis cialis sale online walgreens price for cialis prices on cialis 10 mg get cheap cialis cialis prezzo di mercato
canada pharmacies online prescriptions
یکشنبه 1 مهر 1397 03:56 ق.ظ

Good facts, Many thanks!
trust pharmacy canada canada online pharmacies canadian pharmaceuticals companies prescriptions from canada without canada online pharmacies legitimate canadian rx drugstore online canada online pharmacy canada canadian pharcharmy online24 canadian pharmaceuticals
eddrugsgeneric.com
چهارشنبه 28 شهریور 1397 12:51 ق.ظ

Cheers! A good amount of data!

cialis prices canada discount drugs cialis acheter cialis kamagra viagra vs cialis vs levitra no prescription cialis cheap cialis free trial venta de cialis canada venta cialis en espaa buy cialis online cheapest weblink price cialis
cialisda.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 04:48 ب.ظ

This is nicely put! !
click now cialis from canada free generic cialis cialis prezzo di mercato 5 mg cialis coupon printable cialis online holland cialis prezzo di mercato we use it 50 mg cialis dose 200 cialis coupon generic cialis 20mg uk generic cialis with dapoxetine
canadian pharmacies
چهارشنبه 14 شهریور 1397 07:58 ق.ظ

Regards. A lot of advice!

canadian online pharmacies canadianpharmacyusa24h drugstore online canada canadian pharmacies stendra drugs for sale usa canadian pharmacy uk delivery canadian pharmacies that ship to us canadian prescription drugstore most reliable canadian online pharmacies online pharmacies
http://canadianpharmacyies.com/
سه شنبه 13 شهریور 1397 11:29 ق.ظ

Great posts. Kudos!
order viagra usa buy generic viagra buy cheap viagra online with prescription buy viagra online without a prescription where to buy generic viagra pharmacy prices for viagra buy generic viagra with paypal viagra or sildenafil where to buy viagra online where can i buy viagra safely online
cialisvus.com
دوشنبه 12 شهریور 1397 09:33 ق.ظ

Cheers! I appreciate this.
buy brand cialis cheap generic low dose cialis cialis lowest price cialis 05 cialis 5 mg buy viagra or cialis prix cialis once a da online cialis we recommend cialis best buy tadalafil 20 mg
http://viagraessale.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 06:02 ب.ظ

Nicely put, Regards.
cialis 20mg prix en pharmacie cost of cialis per pill cialis 10mg prix pharmaci buy cheap cialis in uk cialis e hiv buying cialis in colombia cialis generico in farmacia cialis kaufen tadalafilo cialis usa cost
viagra online
سه شنبه 23 مرداد 1397 06:40 ق.ظ

Nicely put. With thanks!
vaigra buy viagra in store can i buy viagra at walmart online sildenafil uk cheap viagra online usa buy viagra tablets viagra to buy online uk buy viagra from usa sildenafil usa online viagra uk
babecolate.com/cialis-purchase-online-without-prescription.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:19 ب.ظ

Cheers! Useful information!
cialis 20mg preis cf cialis prezzo al pubblico overnight cialis tadalafil cialis 100 mg 30 tablet cialis kaufen bankberweisung we recommend cialis best buy generic cialis soft gels estudios de cialis genricos if a woman takes a mans cialis import cialis
Cialis 20 mg
شنبه 8 اردیبهشت 1397 12:40 ق.ظ

Amazing lots of awesome information!
cialis 5mg billiger cialis super kamagra buying cialis in colombia cialis wir preise free generic cialis tadalafil 20mg cialis super acti achat cialis en europe cialis canada costo in farmacia cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30